حه‌مه‌ی ئه‌حمه‌د ره‌سوڵ

سه‌ره‌تاكانی ده‌ركه‌وتنی چیرۆكی كوردی ئه‌گه‌ڕێًته‌وه‌بۆ بیسته‌كانی سه‌ده‌ی پێشوو، هه‌ر له‌یه‌كه‌م چیرۆكی كوردییه‌وه‌كه‌چیرۆكی (له‌خه‌وما)ی جه‌میل سائیبه‌، ئیدی زمانی چیرۆك‌و ته‌كنیكی هونه‌ری چیرۆكی كوردی خۆی مانیفێست كردو مژده‌ی له‌دایكبوونی ژانرێكی ئه‌ده‌بی گرنگی نۆژه‌نی ڕاگه‌یاند!

ئالێره‌دا پرسیاریك دێته‌گۆڕێ ‌و بۆی هه‌یه‌هه‌ر تاكێكی كۆمه‌ڵگه‌ی ئێمه‌(به‌تایبه‌ت له‌م رۆژگاره‌دا كه‌جیهانی ئه‌لیكترۆنیات‌ و ئینته‌رنێت و سه‌ته‌لایت خۆی خزاندۆته‌هه‌موو ماڵه‌كانمانه‌وه‌)، ئه‌توانێت ئه‌م پرسیاره‌بكات ... كه‌پاش ئه‌وه‌ی ته‌كنیكی گێڕانه‌وه‌ی سه‌رگوزه‌شته ‌و كاره‌ساته‌كان لای نووسه‌رانمان به‌چیرۆك‌و چیرۆكی درێژ و ئه‌وجا پاش سالاَنێكی دوورودرێژ به‌رۆماندا رۆشت، ئه‌دی بۆچی ئه‌و هه‌موو ده‌قه‌جوان‌و شاكاره‌نایابه‌نه‌كراون (به‌فیلم‌ و چیرۆكی ته‌مسیلی ‌و زنجیره‌ی ته‌له‌فزیۆنی؟) كه‌واته‌دیاره‌ئێمه‌سیناریست‌ و سیناریۆ و به‌سیناریۆكردنی ئه‌و ژانره‌ئه‌ده‌بیانه‌مان نیه‌، كه‌واته‌ئێمه‌كارمه‌ندی هونه‌ری‌ و ده‌رهێنه‌ری داهێنه‌رمان نیه‌، كه‌واته‌كتێبخانه‌ی كوردی هه‌ژاره‌له ‌بواری سیناریۆدا وجێ په‌نجه‌ی سیناریستی كوردیمان دیار نیه‌، به‌ڕاستی له‌م بواره‌دا ناتوانین ناوی به‌رێز (سمكو ناكام) كه‌ناوێكی گه‌ش ‌و پرشنگداره‌ و داهێنه‌رێك بووه‌له‌به‌كوردیكردن ‌و نووسینی سیناریۆدا، هه‌ندێك ناوی دیكه‌ی ده‌گمه‌ن هه‌بوون كه‌چیرۆكه‌ته‌مسیلیه‌كانی وه‌كو (خوله‌چه‌خماخه‌‌و لانه‌وازان‌و جه‌نابی موفه‌تیش‌و پیسكه‌ی ته‌ڕپیر و مه‌ره‌زه ‌و به‌هاری دزراو و چڵپاو وماره‌یی) داهێناو نوومایشكرد كه‌دوو تا سێ نه‌وه‌شانازیان پێوه‌ئه‌كه‌ین، هه‌نووكه‌ و ئه‌مرۆكه‌شی له‌گه‌ڵدابێت هێنده‌ی فیلمێكی میسری‌ و بیانی چاك چه‌شه ‌و تامه‌زرۆیان ده‌بین، وه‌كو ئه‌ڵێن ئه‌وه‌چه‌رخی زێڕین ‌و رێنیسانسی هونه‌ری كوردی بوون ..

ئیدی ئه‌فسووس دوای ئه‌و چه‌رخه‌پرشنگداره‌باخچه‌ی هونه‌ریمان شێوا، گوڵه‌كانی سیس وژاكان، گه‌لاَكانی وه‌رین، زۆربه‌ی زۆری داهێنه‌ران كۆچیان كرد، یان به‌ره‌و هه‌نده‌ران سه‌ریان هه‌ڵگرت، یاخود دیاره‌ئاماده‌نین ئه‌وڕۆكه‌له‌م رۆژگاره‌سیخناخه‌دا كه‌هه‌ر زۆر ‌و بۆره‌له‌ئارادایه‌به‌شداربن ‌و دیاره‌تۆراون!

كه‌واته‌مه‌سه‌له‌كه‌په‌یوه‌ندی به‌قه‌یران ‌و ته‌نگژه‌وه‌هه‌یه‌، قه‌یرانی سیناریۆ یان ته‌نگژه‌ی كادێر و كارمه‌ندی هونه‌ری‌و عه‌قڵی داهێنه‌ر، قه‌یرانی به‌سیناریۆ و به‌هونه‌ریكردنی ئه‌و هه‌موو شاكاره‌جوانانه، چ كوردی چ جیهانی ... به‌لاَم دیاره‌ئێمه‌سیناریستمان نیه‌، دیاره‌قه‌یرانه‌كه‌له ‌توانا و ئیراده‌ی كارمه‌ندی هونه‌ریدایه‌، چونكه‌چی زۆره‌چیرۆك و رۆمان‌و ته‌نانه‌ت شانۆنامه‌ی‌كوردی‌و ئه‌قلیمی ‌و جیهانی زۆرن ... ئێمه‌ش وه‌كو فارس ‌و تورك ‌و عه‌ره‌ب (به‌تایبه‌ت میسرییه‌كان) زنجیره‌ی ته‌له‌فزیۆنی‌و فیلمی سینه‌ماییمان بۆچی چه‌ند ساڵه‌ئیش له‌سه‌ر ئه‌م هه‌موو رۆمانه‌ جوانانه‌نه‌كراوه‌: له‌خه‌وما، مه‌سه‌له‌ی ویژدان، په‌ڵه‌هه‌ورێكی چڵكن، هێلانه‌، كاولاش ئه‌ندێشه‌ی مرۆڤێك، رێبه‌ندان، هه‌ڵكشان به‌ره‌و لوتكه‌، پایزه‌ خه‌ون، مولازم ته‌حسین‌و شتی تریش، چناری شیر، ته‌می سه‌رخه‌ره‌ند و چه‌ندان چیرۆكی درێژو چیرۆكی دیكه‌كه‌ده‌كرا ببن به‌كاری هونه‌ری نایاب‌و خۆماڵی ...

ئه‌كرێت بپرسین، بۆچی چه‌ند ساڵه‌ كارێكی هونه‌ری گه‌وره‌ی وه‌كو (فیلمی ژانی گه‌ل) جێبه‌جێ نه‌كراوه‌، خه‌تاو كه‌مته‌رخه‌می له‌ده‌سه‌لاَتی كوردیدایه‌ یاخود له‌وه‌دایه‌كه‌به‌شی ئێمه‌ی باشوور داهێنه‌رێكی وه‌كو (جه‌میل رۆسته‌می / داهێنه‌ری سه‌ركه‌وتووی رۆژهه‌لاَتی كوردستان ) تیادا به‌دیناكرێت ..... ؟!

ئه‌كرێت بپرسین بۆچی كاری هونه‌ری كوردی پاش راپه‌ڕین ‌و له‌كوردستانێكی ئازاد و بێ سانسۆردا كه ‌چی به‌پێچه‌وانه‌وه‌ئاستی كاری هونه‌ری چ وه‌كو شانۆگه‌ری‌و چ وه‌كو ته‌مسیلی ته‌له‌فزیۆنی‌و زنجیره‌ی ته‌له‌فزیۆنی زۆر دابه‌زیوه‌! (به‌ده‌ر له‌هه‌ندێ كاری شانۆیی نوخبه‌وی ‌و ده‌گمه‌ن) ...

بێجگه‌له‌وه‌ی سه‌ر به‌هیچ قوتابخانه‌یه‌كی هونه‌ریی كوردی‌ و ئه‌قلیمی ‌و جیهانی نین‌ و گوزارشت له ‌ژیانی كوردێكی ساده‌ و ژیانی رۆژانه‌ی سه‌خت‌و دژواریان ناكه‌ن ... به‌داخه‌وه‌پێویسته‌پێ به‌ جه‌رگی خۆماندا بنێین ‌و بڵێن، كاری هونه‌ری كوردی (به‌تایبه‌ت زنجیره‌ی ته‌له‌فزیۆنی‌و فیلمی بازرگانی بێشومار) زیاتر گاڵته‌جاڕن‌ و له ‌قسه‌ی ئاسایی‌ و نوكته‌بازی‌ و ته‌نزێكی بێ ناوه‌رۆك و پلاری ئاست نزم ‌و بێجگه‌له‌درێژكراوه‌یه‌ك بۆ شانۆی لاكۆلاَن ‌و گه‌ڕه‌ك‌ و هونه‌ری میللی – ته‌قلیدی سواو چیدیكه‌نین، هیچ هونه‌ر و ته‌كنیك ‌و ته‌شویقێكیان تیدا نیه‌ وڕووی ئه‌وه‌یان نیه‌پێشكه‌ش به‌هیچ فێستیڤاڵێكی دوور و نزیك بكرێن و له‌هیچ مه‌جلیسێكی نێو ده‌وڵه‌تیدا نوومایش بكرێن.

فیلم‌ و زنجیره‌ی ته‌له‌فزیۆنی ئێمه‌ی كوردستانی باشوور هه‌رگیز ناتوانێ ململانێ‌ و كێبڕكێ له‌گه‌ڵ هیچ ژانرێكی هونه‌ریی دراوسێ‌ و ده‌وروبه‌ردا دابمه‌زرێنێ، هونه‌ری سینه‌ما و شانۆ و ته‌مسیلی ته‌له‌فزیۆنمان زۆر لاوازن ‌و ئاست نزمن، كه‌وا ده‌كات له‌بینه‌ری ساده‌ و ناڕۆشنبیر زیاتر كه‌سی دیكه‌ی لێ كۆنه‌بێته‌وه‌...! كه‌له ‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا و وه‌كو باسی ده‌كه‌ن پاره ‌و دراوێكی خه‌یاڵی ‌و بێ ژماره‌یان تیادا خه‌رج ده‌كرێت ‌و هه‌تا بێت خراپتریش ده‌بن .. لاوازی ‌و ته‌شه‌نوج ‌و خراپی گرته‌(مه‌شهه‌د) له‌گه‌ڵ حیوار ده‌ربڕیندا وخراپی وساده‌یی دیكۆر و رووناكی ‌و ماكیاژ، خه‌مساردی ده‌رهێنه‌ر و ئه‌كته‌ری كوردی ده‌رده‌خه‌ن ... له‌رووی ناوه‌ڕۆك‌ و ده‌ربڕینی هزره‌وه‌خزمه‌ت به‌په‌ردوه‌رده‌كردنی نه‌وه‌ی كۆن ‌و نه‌وه‌ی نوێمان ناكه‌ن!

به‌پێچه‌وانه‌وه‌، چه‌واشه‌كردن ‌و گاڵته‌كردن به‌ زێهنیه‌ت‌ و عه‌قڵیه‌تی تاكی كورد ده‌ستی پشته‌وه‌ی كاره‌هونه‌رییه‌كانمانن بۆ زیاتر ئیراده‌ له‌ ده‌ستدانی بینه‌ری كورده‌‌ و بۆ زیات